NASZE MAGAZYNY:
Najnowszy numer:

Zapoznaj się z zawartością
najnowszego numeru magazynu
Magazyn Dźwig 1/2020
Prenumerata
Aktualności
Archiwum czasopism
Konferencje PSPD w 2019 r. – Resurs i Fundusz Dostępności

Miniony 2019 r. był rokiem, który przyniósł nowe wyzwania, obowiązki i możliwości zarówno branży dźwigowej, jak i właścicielom i zarządcom nieruchomości oraz eksploatującym dźwigi.

Obowiązki wynikały z Rozporządzenia Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 30 października 2018 r. w sprawie warunków dozoru technicznego w zakresie eksploatacji, napraw i modernizacji urządzeń transportu bliskiego (Dz.U 2018 z dn. 21 listopada 2018 r. poz. 2176).

Nowe możliwości wynikały z Programu rządowego „Dostępność +” i Funduszu Dostępności utworzonego w ostatnim kwartale roku na podstawie przyjętej przez Sejm ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz.U 2019 r. poz. 1696).

Konferencje PSPD w 2019 r.

Polskie Stowarzyszenie Producentów Dźwigów chcąc przybliżyć szczególnie zarządcom nieruchomości i eksploatującym dźwigi implikacje wynikające z powyższych aktów prawnych zorganizowało w 2019 r. pięć konferencji. Konferencje odbyły się w Warszawie (kwiecień), w Gdańsku (maj), w Krakowie (czerwiec), we Wrocławiu (październik) i w Katowicach (grudzień). Wzięło w nich udział ponad 100 spółdzielni mieszkaniowych z całej Polski. Program oraz treść merytoryczna wykładów zmieniały się z konferencji na konferencję, gdyż w tym roku zmiany w prawie i jego interpretacji miały również bardzo dynamiczny charakter.

Tematyka wykładów dotyczyła następującej problematyki:

Nowe obowiązki eksploatujących dźwigi wynikające z Rozporządzenia MpiT,

Resurs i przegląd specjalny,

Modernizacja dźwigów a norma SNEL,

Wykorzystanie pomieszczeń zsypowych do modernizacji dźwigów,

Dobudowy dźwigów do istniejących budynków,

Fundusz dostępności,

Nadbudowy lokali na istniejących budynkach,

Wpływ błędnych wyborów inwestora na bezpieczeństwo użytkowników dźwigów.

Przedstawiana treść Rozporządzenia MPiT oraz kolejnych wydań Wytycznych Urzędu Dozoru Technicznego dot. eksploatacji urządzeń transportu bliskiego (wyd.1, grudzień 2018) mających wspomóc interpretację i stosowanie ww. rozporządzenia konfrontowana z rzeczywistością, była źródłem toczących się dyskusji. Pomocne było w nich stanowisko wypracowane w powyższej sprawie przez działającą w Polskim Stowarzyszeniu Producentów Dźwigów Grupę Roboczą ds. interpretacji przepisów.

Mimo upływających miesięcy od daty wejścia w życie Rozporządzenia MPiT i kończącego się okresu na opracowanie wymaganego resursu, szereg spółdzielni mieszkaniowych nie rozpoczęło nawet działań z tym związanych. Problematyczną była treść i forma resursu oraz dochodzące z rynku informacje na temat już zrealizowanych analiz. Kolejny problem rodził koszt opracowania resursu szczególnie w spółdzielniach mających 100-300 dźwigów w eksploatacji. Wiele niepewności związanych było również z pojęciem „osoby kompetentnej” i jej ewentualną odpowiedzialnością cywilną i karną, która mogłaby wynikać z wykonanej analizy. Odrębne problemy rodzi przegląd specjalny dźwigu, który musi być przeprowadzony po wyczerpaniu się resursu urządzenia. Jego zakres określony w Wytycznych UDT obejmuje wszystkie elementy, które mają wpływ na bezpieczną eksploatację urządzenia lub mechanizmu, a w szczególności:

a) konstrukcję nośną;

b) zespoły mechaniczne;

c) układy elektryczne;

d) układy bezpieczeństwa;

e) układy hydrauliczne;

Natomiast czynności wykonywane podczas oceny stanu technicznego urządzenia lub mechanizmu, powinny obejmować:

a) przegląd urządzenia lub mechanizmu i przynależnego wyposażenia w zależności od tego, czy resurs został osiągnięty przez urządzenie czy mechanizm;

b) wykonanie pomiarów geometrii urządzenia wraz z pomiarami odkształcalności ustroju nośnego z podaniem metody pomiaru oraz szacowanymi błędami pomiarowymi;

c) sprawdzenie stanu połączeń rozłącznych, w tym momentów dokręcenia połączeń śrubowych;

d) wykonanie badań nieniszczących, np. połączeń nierozłącznych, elementów chwytających;

e) weryfikację stanu przekładni z wykonaniem niezbędnych pomiarów luzów, bicia promieniowego, oceny wałków pod kątem ewentualnych pęknięć zmęczeniowych itp.;

f) pomiar grubości elementów nośnych w miejscach występowania korozji wraz z oceną wpływu na wytrzymałość konstrukcji.

Już dzisiaj inspektorzy UDT wymagają od eksploatujących dźwigi (czytaj spółdzielni mieszkaniowych) wykonania przeglądów specjalnych, których koszt siłą rzeczy jest o wiele większy niż koszt wykonania resursu. Stąd rodzi się pytanie, skąd spółdzielnie mieszkaniowe mają wziąć na to pieniądze? Pytanie jest tym bardziej istotne w przypadku spółdzielni mieszkaniowych posiadających dźwigi z lat 1970-1990.

Pozytywnym efektem wynikającym z Rozporządzenia MPiT było pobudzenie eksploatujących dźwigi do głębszego zainteresowania się ich stanem technicznym oraz presji w kierunku modernizacji bądź wymiany dźwigu na nowy.

Mieliśmy nadzieję, że program „Dostępność+” będzie dawał możliwość sfinansowania modernizacji ponad 20 tysięcy dźwigów, tzw. „tradycji” ze środków Funduszu Dostępności. Jednak stanowisko Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej w tej sprawie jest rozczarowujące. Możliwość finansowania uzyskały tylko dobudowy nowych dźwigów do istniejących budynków, a nie dźwigi, które wymagają modernizacji.

Na stronie internetowej Banku Gospodarstwa Krajowego, który jest operatorem Funduszu Dostępności ( https://www.bgk.pl/fundusze-i-programy/fundusz-dostepnosci/) dostępne są szczegółowe informacje związane z Funduszem, opisane procedury składania wniosków wraz z formularzami dla spółdzielni mieszkaniowych, wspólnot i TBS-ów. Jest również zakładka dot. najczęściej zadawanych pytań, z której można się dowiedzieć m.in. iż:

Program nie przewiduje możliwości sfinansowania wymiany istniejącego dźwigu w budynku na nowy.

W budynku, w którym istnieje nieużytkowany szyb dźwigowy, w którym nigdy nie było zamontowanego dźwigu osobowego, udzielona pożyczka może zostać przeznaczona na sfinansowanie instalacji dźwigu. Jednocześnie jednak, nie jest możliwe sfinansowanie instalacji dźwigu w budynku, w którym dźwig był już wcześniej, niezależnie od stanu obecnego.

Istnieje możliwość finansowania projektu polegającego na przebudowie istniejącego szybu dźwigowego w budynku, która spowodowałaby dostępność do dźwigu z poziomu „0”. Natomiast w takiej sytuacji kosztami kwalifikowanymi w ramach Programu będą m.in. prace związane z przebudową szybu dźwigowego oraz dostosowaniem budynku. Zakup nowego dźwigu osobowego nie będzie w takiej sytuacji kosztem kwalifikowanym.

W przypadku budowy architektonicznej budynku, która uniemożliwia zatrzymanie się dźwigu na piętrach (np. ze względu na brak miejsca) dopuszczalne są inwestycje, w których dźwigi mogą zatrzymywać się na półpiętrze, ale wymagane jest wykonanie audytu dostępności.

Nie jest możliwe sfinansowanie modernizacji kabiny dźwigu lub jej dostosowanie do potrzeb osób niewidomych z uwagi na fakt, iż finansowaniu powinny podlegać w pierwszej kolejności instalacje całkiem nowych dźwigów, w budynkach, w których ich dotychczas nie było. Nowe dźwigi powinny być dostosowane również do potrzeb osób niewidomych zgodnie ze Standardami Dostępności.

Możliwym jest sfinansowanie pogłębienia szybu dźwigowego umożliwiającego wejście/wyjście na poziomie 0/likwidacja wejść do dźwigu na półpiętrach i ich przeniesienie na poziom pozwalający na skorzystanie z dźwigu bez konieczności pokonywania schodów. Natomiast gdy dźwig był już zamontowany w budynku, jego koszt (wymiany bądź dostosowania) będzie kosztem niekwalifikowanym.

Środki Funduszu Dostępności przeznaczone są w pierwszej kolejności na instalacje całkiem nowych dźwigów, w budynkach, w których ich dotychczas nie było. Z tego powodu instalacja drugiego dźwigu nie jest możliwa do sfinansowania ze środków Funduszu Dostępności, natomiast istnieje możliwość zastosowania innych rozwiązań poprawiających dostępność do obecnie istniejącego dźwigu.

W przypadku dobudowy dźwigów do istniejących budynków, ich właściciele uzyskali wsparcie w postaci wyników ekspertyzy opracowanej na zlecenie Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju. Ekspertyza w zakresie „możliwości montażu dźwigów osobowych lub osobowo-towarowych w istniejących budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, z uwzględnieniem aspektów technologicznych, finansowych i proceduralnych” została wykonana przez konsorcjum Grzegorz Podlaski&Polska Grupa Projektowo Wykonawcza Sp. z o.o.

Obejmuje ona zarówno część rysunkową dot. wariantów dobudowy dźwigów, jak również część analityczną. We wnioskach można znaleźć m.in. następujące informacje istotne dla spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych:

Proces inwestycyjny budowy szybu i montażu dźwigu trwa od 89 do 125 tygodni, przy czym najkrócej w budynkach prywatnych, a najdłużej w budynkach Skarbu Państwa, co jest związane przede wszystkim z odmiennymi procedurami planowania oraz uzyskiwania zgody i funduszy na inwestycję.

Sam proces budowlany zamyka się w 2 latach kalendarzowych, przy czym projektowanie odbywa się w pierwszym roku, a wykonanie robót budowlanych – zazwyczaj następuje w kolejnym roku.

Faza projektowania z uzyskaniem pozwolenia na budowę, dla budynku pozostającego poza strefą ochrony konserwatora zabytków, zajmuje 19-20 tygodni. Jeśli dokumentacja projektowa dotyczy budynku wpisanego do rejestru zabytków (lokalizacja dźwigu zewnętrzna lub wewnętrzna) lub wpisanego do gminnej ewidencji zabytków (lokalizacja dźwigu zewnętrzna), czas ten wydłuża się o dodatkowe 8 tygodni.

Brak obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz wynikająca z tego faktu konieczność uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, wydłuża fazę projektowania o ok. 10 tygodni w przypadku każdego właściciela budynku mieszkalnego. Występujące w praktyce przypadki uzgadniania zabudowy terenu trwającego ponad 20 tygodni, stwarzają zagrożenie dla realizacji robót budowlanych w kolejnym roku.

Realizacja budowy szybu i montażu dźwigu, w przypadku każdego procesu budowlanego, odbywa się w ciągu 20-21 tygodni i zasadniczo powinna zamykać się w jednym roku kalendarzowym.

Uzyskanie pozwolenia na użytkowanie ma istotny wpływ na czas trwania procesu inwestycyjnego. W przypadku dźwigów zewnętrznych, łączny czas uzyskania prawomocnej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wynosi 7 tygodni. Natomiast w przypadku dźwigów wewnętrznych możliwość użytkowania uzyskuje się po okresie od 2 do 4 tygodni.

Jak wynika z powyższego, proces przygotowania i przeprowadzenia tych inwestycji wymaga dosyć długiego czasu.

W szeregu spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych jednym z poważnych problemów związanych z dobudową dźwigu będzie kwestia zakupu lub pozyskania gruntu pod szyb, z uwagi na fakt, że szereg budynków zostało wyodrębnionych po obrysie.

Podsumowanie

Konferencje PSPD pozwoliły uczestnikom uporządkować informacje, jakie posiadali na temat nowych obowiązków nałożonych na nich przez rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z 30 października 2018 r. Nie udało się rozwiać wszystkich wątpliwości z tym związanych, gdyż sama branża dźwigowa nie jest od nich wolna. Pozytywem jest nowy impuls umożliwiający poszerzenie rynku dla firm dźwigowych, zarówno w zakresie doradztwa i obsługi konsultingowej, jak również nowych inwestycji. Z uwagi na opisane wyżej uwarunkowania, proces dobudowy dźwigów powinien się zacząć pod koniec 2020 r., a pierwsza połowa przyszłego roku powinna być wykorzystana przez właścicieli budynków na prace przygotowawcze tych inwestycji. Polskie Stowarzyszenie Producentów Dźwigów będzie również w przyszłym roku wspierało działania właścicieli budynków i firmy dźwigowe w tym zakresie.

Tadeusz Popielas

admin | dodano 2020-02-18
TAGI: magazyn Dźwig | dźwig | winda | PSPD | Polskie Stowarzyszenie Producentów Dźwigów | Resurs | Fundusz Dostępności